Đây là gì
Biểu đồ radar — còn gọi là biểu đồ mạng nhện, biểu đồ lưới hay biểu đồ hình sao — cho mỗi tiêu chí một nan riêng và vẽ điểm số của đối tượng dọc theo từng nan. Nối các điểm lại tạo thành một đa giác, và so sánh các đa giác cho thấy đối tượng mạnh hay yếu ở đâu.
✓ Nên dùng khi
- Bạn đang so sánh hai đến bốn đối tượng trên năm đến mười tiêu chí đo cùng một thang: kỹ năng cầu thủ, đánh giá sản phẩm, điểm khảo sát.
- Hồ sơ tổng thể quan trọng hơn giá trị chính xác.
✗ Tránh dùng khi
- Các tiêu chí dùng thang khác nhau — hãy chuẩn hoá chúng trước, hoặc dùng các biểu đồ cột nhỏ.
- Bạn cần so sánh chính xác — biểu đồ cột nhóm dễ đọc hơn.
- Có nhiều hơn bốn hay năm đối tượng: các hình chồng chất lên nhau.
Mẹo để có biểu đồ tốt hơn
- Đặt các tiêu chí có liên quan cạnh nhau; thứ tự làm thay đổi hình dạng.
- Dùng cùng một thang trên mọi nan, bắt đầu từ 0.
- Giữ phần tô bán trong suốt để các hình chồng lên nhau vẫn hiện rõ.
Phần toán
Với n nan ở các góc θk = 2πk/n, giá trị rk được vẽ tại (rk cos θk, rk sin θk). Diện tích đa giác là ½ · sin(2π/n) · Σ rkrk+1, phụ thuộc vào tích của các giá trị kề nhau.
Công thức đó chính là cái bẫy của biểu đồ radar: sắp xếp lại các nan thì diện tích thay đổi, dù dữ liệu không hề đổi. Hãy đọc đường viền của hình, đừng đọc kích thước của nó.
Đôi nét lịch sử
Nhà thống kê người Đức Georg von Mayr được ghi nhận là người vẽ biểu đồ hình sao đầu tiên, trong cuốn sách năm 1877 của ông về các quy luật trong đời sống xã hội (Mayr 1877). Biểu đồ hình sao được hồi sinh cho dữ liệu nhiều chiều vào thập niên 1970 và 1980 và được mô tả trong giáo trình Graphical Methods for Data Analysis của Chambers, Cleveland, Kleiner và Tukey (Chambers et al. 1983).
Câu hỏi
Biểu đồ mạng nhện, biểu đồ hình sao, biểu đồ radar — tên nào đúng?
Cả ba đều gọi cùng một biểu đồ.
Tài liệu tham khảo
- Mayr, G. von (1877). Die Gesetzmässigkeit im Gesellschaftsleben: Statistische Studien. Munich: R. Oldenbourg.
- Chambers, J. M., Cleveland, W. S., Kleiner, B. & Tukey, P. A. (1983). Graphical Methods for Data Analysis. Belmont, CA: Wadsworth.
- Friendly, M. & Denis, D. J. (2001). Milestones in the history of thematic cartography, statistical graphics, and data visualization. Web document.