Pareto grafiği oluşturucu

Nedir

Pareto grafiği kategorileri — şikâyet nedenleri, kusur türleri, maliyet kaynakları — büyükten küçüğe sıralar ve birikimli toplamı yüzde olarak gösteren bir çizgi ekler. Çizginin dik tırmandığı yerde birkaç kategori etkinin büyük kısmını oluşturur.

Sağdaki ekseni çubuklarla aynı toplamın yüzdesidir; bu da onu Chart Buffet’in ikinci bir eksen çizdiği tek durum yapar.

Daha iyi bir grafik için ipuçları

• Uzun kuyruğu “Diğer” altında toplayın ve büyük olsa bile sonda tutun.
• %80 düzeyini işaretleyin ya da ona ulaşmak için kaç kategori gerektiğini not edin.
• Çubuklar için yüzde değil, sayım ya da maliyet kullanın.

Matematiği

Değerler v₁ ≥ v₂ ≥ … ≥ v_n olacak şekilde sıralandığında birikimli çizgi C_k = 100 · Σ_i≤k v_i / Σ v olur. İçbükeydir ve son kategoride %100’e ulaşır.

Bu eğri, eşitsizliği ölçmekte kullanılan Lorenz eğrisinin yakın akrabasıdır (Lorenz 1905). “80/20 kuralı” bir yasa değil, pratik bir kuraldır: gerçek veri 70/30 ya da 95/5 olabilir.

Biraz tarih

Ekonomist Vilfredo Pareto 1896’da İtalya’da toprağın ve gelirin bir üs yasasını izleyen bir dağılımla az sayıda elde toplandığını gözlemledi (Pareto 1896). On yıllar sonra kalite öncüsü Joseph Juran fikri “hayati birkaçı önemsiz çokluktan ayırmak” olarak genelleştirdi, ona Pareto’nun adını verdi ve sıralanmış, birikimli grafiği kalite kontrolün standart bir aracı yaptı (Juran 1951). Juran sonradan Pareto’nun bunu servetin ötesine hiç uygulamadığını kabul etti.

Sorular

Pareto grafiğinin neden iki ekseni var?

Sol eksen çubukları sayar; sağ eksen aynı toplamın birikimli yüzdesidir. İkisi de tek bir niceliği tanımlar; bu yüzden ikinci eksen, birbiriyle ilgisiz iki ölçeğin yanılttığı gibi yanıltmaz.

Kaynaklar

1. Pareto, V. (1896). Cours d’économie politique. Lausanne: F. Rouge.
2. Lorenz, M. O. (1905). Methods of measuring the concentration of wealth. Publications of the American Statistical Association 9(70), 209–219.
3. Juran, J. M. (1951). Quality-Control Handbook. New York: McGraw-Hill.