Czym jest
Wykres liniowy nanosi wartości na uporządkowaną oś, zwykle czasu, i łączy kolejne punkty. Nachylenie każdego odcinka pokazuje, jak szybko wartość rośnie lub spada, więc kształt linii jest całą opowieścią: wzrost, spadek, sezonowość, nagłe załamanie.
Kilka serii może dzielić te same osie, po jednym kolorze na serię. Do czterech, pięciu linii pozostaje czytelnych; Chart Buffet podpisuje je bezpośrednio przy ostatnich punktach, żeby nie trzeba było zerkać tam i z powrotem na legendę.
✓ Używaj, gdy
- Pierwsza kolumna to daty, godziny albo lata i chcesz zobaczyć trend.
- Masz wiele punktów — dziesiątki lub setki — przy których kolumny zamieniłyby się w gąszcz.
- Chcesz porównać, jak kilka serii zmienia się względem siebie.
✗ Unikaj, gdy
- Kategorie nie mają kolejności (owoce, kraje). Połączenie ich sugeruje przebieg, którego nie ma — użyj słupków.
- Masz tylko dwa lub trzy punkty — krótka tabela albo kolumny będą jaśniejsze.
- Serie mają różne jednostki. Nigdy nie dawaj im dwóch osi Y; narysuj je osobno albo przelicz na indeks o wspólnym początku.
Wskazówki na lepszy wykres
- Oś wartości wykresu liniowego nie musi zaczynać się od zera — przekazem jest nachylenie — ale powiedz o tym, jeśli ją ucinasz.
- Dobierz proporcje wykresu tak, by linie biegły przeważnie pod kątem około 45°; bardzo płaskie lub bardzo strome linie ukrywają zmiany (Cleveland, McGill & McGill 1988).
- Wygładzania używaj tylko dla ozdoby, nie przy rzadkich danych: krzywa między dwoma punktami sugeruje wartości, których nikt nie zmierzył.
- Wyróżnij ważną serię mocnym kolorem, a resztę wycisz.
Matematyka
Między kolejnymi punktami (x1, y1) i (x2, y2) linia ma nachylenie (y2 − y1)/(x2 − x1): średnie tempo zmian w tym przedziale. Oś dat rozmieszcza punkty według rzeczywistego upływu czasu, więc nawet nieregularny szereg pokazuje prawdziwe tempo.
Cleveland, McGill i McGill wykazali, że nachylenia ocenia się najdokładniej, gdy skupiają się wokół ±45°, dlatego proporcje wykresu mają znaczenie — ta idea nazywa się pochylaniem do 45° (Cleveland, McGill & McGill 1988).
Na logarytmicznej osi wartości równe odległości w pionie oznaczają równe ilorazy, więc stały wzrost procentowy wygląda jak linia prosta.
Trochę historii
Wykresy liniowe szeregów czasowych również zaczynają się od Williama Playfaira. Jego Atlas z 1786 roku przedstawił import i eksport Anglii w ciągu osiemdziesięciu lat jako dwie linie, cieniując odstęp między nimi jako bilans handlowy (Playfair 1786). Wcześniejsi uczeni nanosili pomiary względem czasu, ale to Playfair zrobił z tego narzędzie do argumentowania danymi.
W XIX wieku wykresy liniowe stały się standardem w nauce i ekonomii, a podręczniki statystyki XX wieku skodyfikowały ich zasady. Krytyka „wykresowych śmieci” (chartjunk) autorstwa Tuftego popchnęła je później w stronę oszczędnego stylu, dziś powszechnego (Tufte 1983).
Pytania
Wykres liniowy i diagram liniowy — czym się różnią?
Niczym; to dwie nazwy tego samego wykresu.
Czy mogę umieścić na jednym wykresie liniowym dwie miary o różnych jednostkach?
Chart Buffet celowo nie oferuje drugiej osi Y: dopasowanie dwóch skal jest arbitralne i wymyśla korelacje. Zrób dwa wykresy albo przelicz obie miary na indeks, na przykład „100 = pierwszy rok”.
Bibliografia
- Playfair, W. (1786). The Commercial and Political Atlas. London: Debrett, Robinson and Sewell.
- Cleveland, W. S., McGill, M. E. & McGill, R. (1988). The shape parameter of a two-variable graph. Journal of the American Statistical Association 83(402), 289–300.
- Tufte, E. R. (1983). The Visual Display of Quantitative Information. Cheshire, CT: Graphics Press.