Czym jest
Skumulowany wykres kolumnowy układa wartości kilku serii jedna na drugiej. Pełna wysokość każdej kolumny to suma, a każdy kolorowy segment to jedna jej część.
Odpowiada na dwa pytania naraz — jak duża jest każda suma i z czego się składa? — kosztem tego, że środkowe segmenty trudniej porównać, bo nie mają już wspólnej linii bazowej.
✓ Używaj, gdy
- Części naprawdę składają się na sensowną sumę: sprzedaż według produktów w kwartałach, energia według źródeł w kolejnych latach.
- Sumy są równie ważne jak części.
- Części jest niewiele — dwa do pięciu segmentów pozostają czytelne.
✗ Unikaj, gdy
- Musisz precyzyjnie porównać jedną część między kategoriami — wspólną linię bazową ma tylko dolny segment. Użyj kolumn grupowanych.
- Części nie sumują się do niczego sensownego (na przykład temperatura i opady).
- Wśród wartości są ujemne — stosy o mieszanych znakach bardzo trudno czytać.
Wskazówki na lepszy wykres
- Najważniejszą lub najstabilniejszą część umieść na dole, gdzie ma linię bazową tylko dla siebie.
- Zachowaj tę samą kolejność segmentów i te same kolory w każdej kolumnie.
- Jeśli sumy bardzo się różnią, a zależy ci na proporcjach, przełącz się na wykres skumulowany 100%.
Matematyka
Dla kategorii i z częściami vi1 … vik segment j rozciąga się od sumy narastającej Si,j−1 = Σm<j vim do Sij. Wysokość kolumny to suma Sik.
Tylko pierwszy segment i suma zaczynają się od stałej linii. Każdy inny segment oceniamy wyłącznie po jego długości, bez wspólnej skali — dlatego środkowe segmenty porównuje się mniej dokładnie (Cleveland & McGill 1984).
Trochę historii
Słupki dzielone, czyli „składowe”, pojawiają się w całych atlasach statystycznych z końca XIX wieku, a Graphic Methods for Presenting Facts Willarda Brintona, pierwsza popularna książka o wykresach biznesowych, poświęciła im osobny rozdział (Brinton 1914). Stały się podstawą slajdów konsultingowych, gdzie skumulowana kolumna pokazuje rynek i jego segmenty na jednym obrazku (Zelazny 1985).
Pytania
Kolumny skumulowane czy grupowane?
Skumulowane, gdy liczy się suma, a części się na nią składają; grupowane, gdy trzeba precyzyjnie porównać tę samą część w różnych kategoriach.
Ile segmentów może mieć stos?
Czytelnych pozostaje około pięciu. Powyżej tego połącz najmniejsze w „Inne”.
Bibliografia
- Brinton, W. C. (1914). Graphic Methods for Presenting Facts. New York: The Engineering Magazine Company.
- Cleveland, W. S. & McGill, R. (1984). Graphical perception: theory, experimentation, and application to the development of graphical methods. Journal of the American Statistical Association 79(387), 531–554.
- Zelazny, G. (1985). Say It with Charts: The Executive’s Guide to Successful Presentations. Homewood, IL: Dow Jones-Irwin.